دانشگاه قم بنیان: پژوهش های راهبردی معماری و شهرسازی اسلامی 3116-0204 1 3 2026 09 23 Exploring the Jurisprudential and Ethical Responsibilities of Islamic Urban Management in Confronting the Damages of the Ramadan War بازخوانی مسئولیت‌های فقهی و اخلاقی مدیریت شهری اسلامی در مواجهه با خسارات جنگ رمضان 1 28 4798 10.22091/bonyan.2026.16058.1023 FA امین امینی کاشانی دکتری شهرسازی اسلامی، گروه معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران. 0000-0002-4705-8600 Journal Article 2026 05 20 Contemporary wars, particularly the Ramadan War, have demonstrated that cities and urban infrastructures are primary arenas of political, economic, and psychological conflict. In such conditions, urban management extends beyond providing public services and assumes a pivotal role in maintaining social order, supporting citizens, reconstructing urban spaces, and enhancing resilience. This study aims to reinterpret the jurisprudential and ethical responsibilities of Islamic urban management in addressing the damages caused by the Ramadan War. The research employs a qualitative descriptive-analytical approach. Data were collected through documentary studies, analysis of Islamic jurisprudential and ethical sources, crisis management documents, and semi-structured interviews with experts in Islamic jurisprudence, urban management, crisis management, and political geography. Data were analyzed using thematic analysis and three-stage coding. The findings reveal that Islamic jurisprudential principles such as La-Zarar (no harm), Itlaf (liability for destruction), Tasbib (causation), preservation of social order, and negation of hardship provide a strong foundation for defining the responsibilities of urban management during wartime. Moreover, ethical principles including justice, benevolence, human dignity, protection of the vulnerable, social responsibility, and non-discrimination establish a human-centered framework for urban crisis management. The study concludes that Islamic urban management in wartime should address not only physical reconstruction but also social cohesion, psychological support, equitable service distribution, and urban resilience. The novelty of this research lies in presenting an integrated framework based on Islamic jurisprudential and ethical foundations for urban management in contemporary wartime crises. جنگ‌های معاصر، به‌ویژه جنگ رمضان، نشان داده‌اند که شهرها و زیرساخت‌های شهری به یکی از اصلی‌ترین عرصه‌های درگیری و اعمال فشار سیاسی، اقتصادی و روانی تبدیل شده‌اند. در این شرایط، مدیریت شهری صرفاً نهادی اجرایی برای ارائه خدمات عمومی نیست، بلکه نقشی اساسی در حفظ نظم اجتماعی، حمایت از شهروندان، بازسازی شهری و ارتقای تاب‌آوری جامعه ایفا می‌نماید. پژوهش حاضر با هدف بازخوانی مسئولیت‌های فقهی و اخلاقی مدیریت شهری اسلامی در مواجهه با خسارات جنگ رمضان انجام شده است. این پژوهش از نوع کیفی و با رویکرد توصیفی-تحلیلی است و داده‌های آن از طریق مطالعات اسنادی، بررسی منابع فقهی و اخلاق اسلامی، تحلیل قوانین و اسناد مدیریت بحران و نیز مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با خبرگان حوزه‌های فقه، حقوق اسلامی، مدیریت شهری، مدیریت بحران و جغرافیای سیاسی گردآوری شده است. تحلیل داده‌ها با استفاده از روش تحلیل مضمون انجام گرفت. یافته‌های پژوهش نشان داد که قواعد فقهی همچون لاضرر، اتلاف، تسبیب، حفظ نظام و نفی عسر و حرج، ظرفیت گسترده‌ای برای تبیین مسئولیت‌های مدیریت شهری در شرایط جنگی دارند. همچنین اصول اخلاق اسلامی شامل عدالت، احسان، خیرخواهی، کرامت انسانی، حمایت از مستضعفین، مسئولیت‌پذیری اجتماعی و منع تبعیض، چارچوبی انسان‌محور برای مدیریت بحران شهری فراهم می‌سازند. نتایج پژوهش بیانگر آن است که مدیریت شهری اسلامی در شرایط جنگی باید علاوه بر بازسازی کالبدی، بر حفظ انسجام اجتماعی، حمایت روانی و اجتماعی، توزیع عادلانه خدمات و ارتقای تاب‌آوری شهری نیز تمرکز داشته باشد. نوآوری پژوهش حاضر در ارائه چارچوبی تلفیقی از مبانی فقهی و اخلاق اسلامی برای تبیین الگوی مدیریت شهری در مواجهه با خسارات جنگ‌های معاصر است. https://bonyan.qom.ac.ir/article_4798_124583eee97b533784e95218b47ed0e4.pdf