دانشگاه قم بنیان: پژوهش های راهبردی معماری و شهرسازی اسلامی 3116-0204 1 2 2026 06 22 Analysis of the involvement of the senses in historical monuments: A case study of Timcheh Qom. تحلیل میزان درگیری حواس در بناهای تاریخی: مطالعه موردی تیمچه قم 127 140 4531 10.22091/bonyan.2026.15661.1018 FA فریال احمدی استادیار معماری، هنر و معماری، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران 0000-0001-5901-6072 راحیل حبیب‌زاده بیژنی مربی، گروه معماری، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه قم، قم، ایران. 0009-0002-2653-3510 علی ایزدی مربی، گروه معماری، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه قم، قم، ایران. Journal Article 2025 12 01 In historical monuments, the conflict of the senses was important in order to create a sense of belonging and readability of the space, and the architects tried to consider these principles and create it in various ways.The researcher examines the extent of the involvement of the senses in the Qom team as an example of a historical monument, examines the parameters affecting the senses and the degree of involvement of each by the existing elements, and examines the impact of each according to the specific age and gender, and finally using the obtained results.Today's architecture should be presented according to the age and gender of the audience. Research is a quantitative research in nature and field research in terms of data collection.The statistical population of this study consists of 32 merchants and visitors, which was determined using Morgan table as a sample size. A questionnaire was used to collect data.The validity of the questionnaires was confirmed by experts.The reliability of the questionnaire was 0.793 using Cronbach's alpha formula. SPSS software was used to analyze the data and the abnormality of the data was determined.The findings of Spearman correlation test showed that the relationship between light and sound, the relationship between light and touch, the relationship between light and vision, the relationship between sound and touch had a moderate correlation and the relationship between sound and vision, the relationship between touch and vision had a strong correlation.The involvement of hearing and vision in this building has also been very high. Also, the results of Mann Whitney test indicate that the factor of gender and age did not affect the degree of involvement of the senses in this building.Finally, according to the research findings, practical suggestions on practical strategies for improving perception by involvement of the senses in the building are presented در بناهای تاریخی درگیری حواس به‌منظور ایجاد حس تعلق و خوانایی فضا دارای اهمیت بوده است و معماران سعی داشتند، این اصول را در نظر گرفته و از طرق مختلف آن را ایجاد کنند. پژوهشگر با بررسی میزان درگیری حواس در تیم قم به‌عنوان نمونه‌ای از یک بنای تاریخی پارامترهای تأثیرگذار بر حواس و میزان درگیری هرکدام توسط عناصر موجود را بررسی کرده و تأثیرگذاری هرکدام را باتوجه‌به سن و جنسیت مشخص و در انتها با استفاده از نتایج به‌دست‌آمده راهکا‌رهایی برای استفاده از این عناصر در معماری امروز باتوجه‌به سن و جنسیت مخاطبین ارائه شود.<br />پژوهش از نظر ماهیت از نوع پژوهش‌های کمی و از نظر نحوه گردآوری داده‌ها از نوع پژوهش‌های میدانی است. جامعه‌داری این پژوهش را 32 نفر از کسبه و بازدیدکنندگان تشکیل می‌دهد که بااستفاده از جدول مورگان به عنوان حجم نمونه مشخص گردید. برای گردآوری داده‌ها از پرسشنامه استفاده شد. روایی پرسشنامه‌ها توسط کارشناسان مورد تأیید قرار گرفت. پایایی پرسشنامه با استفاده از فرمول آلفای کرونباخ 0.793 به دست آمد. جهت تحلیل داده‌ها از نرم افزار spss بهره گرفته شد و غیر‌نرمال بودن داده‌ها تعیین گردید. <br />یافته‌های آزمون همبستگی اسپیرمن نشان داد رابطه نور و صدا، رابطه نور و لامسه، رابطه نور و دید، رابطه صدا و لامسه میزان همبستگی متوسط داشته و رابطه صدا و دید، رابطه لامسه و دید دارای همبستگی قوی بوده‌اند. درگیری حواس شنوایی و بینایی نیز در این بنا بسیار بالا بوده است. همچنین نتایج حاصل از آزمون من ویتنی حاکی از این است که عامل جنسیت و سن در میزان درگیری حواس در این بنا تأثیرگذار نبوده است. در نهایت باتوجه‌به یافته‌های پژوهش، پیشنهادهای کاربردی در خصوص راهکارهای عملی بهبود ادراک به‌وسیله درگیری حواس در بنا ارائه گردیده است. https://bonyan.qom.ac.ir/article_4531_93794984f97a451eb3d83a8f9a5fdae5.pdf