دانشگاه قم بنیان: پژوهش های راهبردی معماری و شهرسازی اسلامی 3116-0204 1 2 2026 06 22 Determining Factors and Variables Enhancing Sustainability in the Conservation and Reuse of Historical Buildings via Factor Analysis تعیین عوامل و متغیرهای افزایش پایداری در مرمت و استفاده مجدد از بناهای تاریخی به روش تحلیل عاملی 50 63 4512 10.22091/bonyan.2026.15569.1017 FA مهدی اخترکاوان استادیار گروه معماری، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه قم، قم، ایران. Journal Article 2025 11 14 The purpose of this study is creating overall pattern among proposed variables in the field of restoration and reuse of historical houses. In this manuscript by taking advantage of survey research method and through the preparation of questionnaire, expert's views and opinions on the subject were collected and after doing the validation by factor analysis method, the variables were allowed to be extracted entitled “Effective Factors on Sustainability in Restoration of Iran Monuments”. Each factor was derived from several independent variables and was ranked depending on their significance. The results of the questionnaire analysis revealed four main factors associated with increasing sustainability in monuments: “Resources and technology”, “Social and cultural sustainability”, “Comfort”, “Components of economic productivity”. Among the factors determined, “Resources and technology” gained the most and “Components of economic productivity” gained the least importance. هدف از انجام پژوهش حاضر ایجاد ساختار یا الگویی کلی میان متغیرهای مطرح در مباحث پایداری در حوزه مرمت و استفاده مجدد از بناهای تاریخی است. در این پژوهش با بهره‌گیری از روش انجام تحقیق پیمایشی و از طریق تهیه پرسشنامه دیدگاه‌ها و نظریات متخصصین و صاحب نظران در ارتباط با موضوع تحقیق جمع آوری گردید و پس از انجام اعتبارسنجی‌های لازم با استفاده از روش تحلیل عاملی این امکان فراهم شد تا متغیرها و عوامل اصلی پایداری تحت عنوان عوامل پایدار مؤثر در مرمت و استفاده مجدد از بناهای تاریخی ایران استخراج شود. هر عامل بسته به وسعت و اهمیت خود متشکل از چندین متغیر مستقل دیگر بدست آمد و درجه اهمیت هر کدام مشخص شد. بررسی نتایج استخراج شده از پرسشنامه تحقیق و بررسی و تجزیه و تحلیل به عمل آمده از آنها چهار عامل (مفهوم) اصلی را در ارتباط با افزایش پایداری در بناهای تاریخی به شرح زیر مشخص ساخت: 1. منابع و فناوری؛ 2. پایداری اجتماعی و فرهنگی؛ 3. آسایش؛ و 4. مؤلفه‌های ناظر بر بهره‌وری اقتصادی. در این میان عامل منابع و فناوری بیشترین درجه اهمیت و مؤلفه‌های ناظر بر بهره‌وری اقتصادی کمترین درجه اهمیت را در بین عوامل شناسایی شده بدست آوردند. https://bonyan.qom.ac.ir/article_4512_9068cc633513148bd279203c33de22e4.pdf